“Binnen gezinnen heerst angst om over de dood te praten”

Angst-bespreekbaarheid-dood

Mensen praten te weinig en te laat over de dood, of ten minste, onderzoek wijst uit dat dit geldt voor Amerikanen. Het Institute of Medicine (IOM), dat het onderzoek uitvoerde, pleit de komende tijd daarom voor een beter zorgsysteem voor het levenseinde in de Verenigde Staten. Maar ook in Nederland is sterven niet altijd bespreekbaar.

De communicatie tussen patiënten, families en artsen is vaak zwak, en patiënten overlijden niet op de manier waarop ze dat zelf graag gezien hadden. Dit kan opgelost worden door over de drempel van ongemakkelijkheid heen te stappen, en gedurende je (ook gezonde) leven regelmatig je wensen op een rijtje te zetten, ook mét je omgeving. Een deel van je overlijden kun je in ieder geval al zelf bepalen door te besluiten wat er met je lichaam gebeurt na overlijden, en door vast te leggen hoe je nabestaanden verzekerd zijn en wat zij van je bezittingen krijgen.

Orgaandonatie of het lichaam voor de wetenschap

Als het erop aankomt, is het vaak te laat om te spreken over de dood. Mensen die komen te overlijden zijn vaak mentaal, fysiek of cognitief niet in staat om hun eigen keuzes te maken over beleid en behandeling. Uit Utrechts onderzoek blijkt dat nabestaanden in de meeste gevallen niet op de hoogte zijn van de wensen van een naaste over wat er met het lichaam gebeuren moet bij overlijden. Onhandig, want de meeste mensen in Nederland hebben niet officieel geregistreerd wat zij zelf willen, en leggen daarmee de keuze juist bij de nabestaanden.

Of je nu donor wilt worden of niet, of met je lichaam de wetenschap wilt steunen, het is belangrijk dit kenbaar te maken aan een officiële instantie. Lever een codicil in bij een anatomisch instituut om je lichaam ter beschikking te stellen van de wetenschap, of vul het donorcodicil in om (al dan geen) donor te worden. Zo weet iedereen waar hij/zij aan toe is.

wel-of-geen-donor

Nabestaanden verzekeren

In 2013 werden de regels omtrent het (levens)testament versoepelt, en nu de tuchtrechter afgelopen maand besloot  dat de notarisservice van de Hema is toegestaan, hoeft het regelen van je testament helemaal niet meer moeilijk te zijn. In de eerste helft van 2014 werden er ruim 130.000 testamenten opgemaakt, en ook de weg naar het georganiseerd achterlaten van nabestaanden lijkt gemakkelijker gevonden. Verschillende aanbieders bieden levensverzekeringen aan, die er bijvoorbeeld voor zorgen dat nabestaanden achteraf geen financiele naheffing krijgen zodra jij overlijdt.

Het IOM stelt dat mensen vaker en eerder na moeten denken over de dood, en dit bespreekbaar moeten leren maken met de omgeving. Artsen en geïnteresseerden kunnen voor meer informatie kijken op de website van het initiatief Tijdig spreken over levenseinde van de Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst (KNMG).

Have your say