Diagnose en behandeling

Op het moment dat er sprake is van meerdere onverwachtse, niet uitgelokte paniekaanvallen en de voortdurende angst om er weer een te krijgen, wordt de diagnose paniekstoornis gesteld. Hoeveel tijd er tussen de aanvallen zit kan sterk variëren van dagelijks tot wekelijks tot soms een aantal maanden helemaal niet. Een paniekaanval waarbij plaatsen worden vermeden die een aanval kunnen uitlokken, wordt een paniekstoornis met agorafobie genoemd. Paniekaanvallen kunnen daarnaast ook veroorzaakt worden door een angststoornis, bijvoorbeeld pleinvrees.

Een arts kan de diagnose paniek- of angststoornis stellen. Het is ook mogelijk dat er verschillende angsten spelen. Vaak worden er dan ook meerdere diagnoses gesteld, omdat iedere angst een andere behandeling vraagt. Om uit te sluiten dat de lichamelijke klachten tijdens een aanval, zoals een sneller kloppend hart, niet medisch zijn, wordt er vaak  ook lichamelijk onderzoek gedaan.

Behandeling
Als de diagnose eenmaal is gesteld, wordt er een behandelplan ontwikkeld. In 70 tot 80 procent van de gevallen verdwijnt de stoornis na behandeling. Het is ook mogelijk dat de paniekaanvallen uit het niets verdwijnen en is er een kans dat de stoornis blijft terug komen, vaak met langere en kortere tussenposen.

De behandeling van paniekaanvallen kan met medicijnen, met cognitieve gedragstherapie of met een combinatie hiervan. Een veel gebruikt medicijn bij een paniekstoornis is antidepressiva. Dit kan het aantal paniekaanvallen verminderen en voorkomen. Cognitieve therapie is er op gericht om je te leren dat het gevoel van paniek een gevolg is van een verkeerde interpretatie van de lichamelijke verschijnselen die bij een paniekaanval ontstaan. In de therapie moet duidelijk worden dat de symptomen ongevaarlijk zijn. Gedragstherapie is er vervolgens opgericht om het vermijdende gedrag te doorbreken. Stapje voor stapje wordt de confrontatie met de angst aangegaan.

De meest werkzame behandeling is vaak een combinatie van medicijnen en therapie. De medicijnen zorgt dat de paniekaanvallen verdwijnen, terwijl je leert dat er niks gevaarlijks kan gebeuren. Het uiteindelijke doel van behandeling is om zonder beperkingen weer in de maatschappij te kunnen functioneren.